Ścieżki kształcenia zawodowego

Co dalej, gimnazjalisto?

Z dniem 1 września 2017 roku w szkołach ponadgimnazjalnych weszło w życie Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych.

Obowiązujące zmiany dotyczą kształcenia zawodowego (technikum, szkoła branzowa, kwalifikacyjne kursy zawodowe) i ogólnego (liceum ogólnokształcące).

schemat-kształcenia

Absolwent gimnazjum ma do wyboru trzy typy szkół ponadgimnazajlnych:

1) liceum ogólnokształcące (kształcenie ogólne),

2) technikum (kształcenie zawodowe),

3) branżowa szkoła I stopnia (kształcenie zawodowe).

Technikum

Nauka w technikum trwa 4 lata. Uczeń, który zdecyduje się na ten typ szkoły ponadgimnazjalnej – wybiera zawód (np. technik informatyk, technik analityk, technik elektryk), w którym zdobywa kwalifikacje (tytuł zawodowy: technik) i wykształcenie średnie wraz z maturą.

Absolwent technikum ma wiele możliwości dalszego rozwoju – wybór zależny jest od samego absolwenta oraz jego potrzeb i możliwości. Są to:

– nauka na studiach wyższych (kierunki mogą być tematycznie powiązane z wyuczonym w technikum zawodzie bądź całkiem inne),

– praca w wyuczonym zawodzie,

– połączenie pracy ze studiami (w trybie niestacjonarnym),

– zdobywanie kwalifikacji zawodowych poprzez udział w kwalifikacyjnych kursach zawodowych, jak i również w szkole policealnej.

W technikum realizowane jest kształcenie ogólne w takim samym zakresie jak w liceum ogólnokształcącym (realizacja przedmiotów ogólnokształcących odbywa się w zakresie podstawowym i rozszerzonym).

Podczas nauki w technikum uczeń zobowiązany jest do wyboru dwóch przedmiotów, które są ujęte w podstawie programowej w zakresie rozszerzonym i są związane z kształceniem w danym zawodzie. Jednym z tych przedmiotów musi być: matematyka, biologia, geografia, fizyka lub chemia (w zdecydowanej większości przypadków uczniowie będą realizować przedmiot uzupełniający historia i społeczeństwo). Uczeń, który realizuje przedmioty historia i jeden z wymienionych: geografia, biologia, chemia lub fizyka, uczęszcza na przedmiot uzupełniający – ekonomia w praktyce, zaś uczeń, który zdecydował się realizować historię i matematykę na poziomie rozszerzonym będzie uczył się przyrody, jako przedmiotu uzupełniającego.

Podczas 4-letniej nauki w technikum uczeń odbywa praktyki zawodowe w wymiarze od 4 do 8 tygodni – w zależności od zapisu w podstawie programowej dla danego zawodu. Praktyczna nauka zawodu odbywa się w zakładach pracy u pracodawców bądź w centrach kształcenia praktycznego.

W zawodach nauczanych w technikach (podobnie jak w zasadniczej szkole zawodowej) zostały wyodrębnione kwalifikacje. Pojęcie kwalifikacji w zawodzie oznacza wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych efektów kształcenia (wiedzy, umiejętności zawodowych i kompetencji społecznych/ personalnych), których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową komisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji (Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie – Krok po kroku, Poradnik opracowany w ramach projektu Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru, KOWEZiU, Warszawa 2013, s.5). W trakcie nauki w technikum uczeń zdaje egzaminy zawodowe – najczęściej dwa lub trzy – wszystko zależy od liczby kwalifikacji w danym zawodzie. Aby uczeń otrzymał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe musi on potwierdzić wszystkie kwalifikacje w zawodzie (zdać egzaminy zawodowe i otrzymać świadectwa potwierdzające dane kwalifikacje w zawodzie) i uzyskać odpowiednie wykształcenie.

Branżowa Szkoła I Stopnia

Nauka w szkole branżowej zawodowej trwa 3 lata. Uczeń sam wybiera zawód, w którym chce się uczyć. Wybór tej szkoły jest odpowiedni dla uczniów, którzy chcą zdobyć konkretny zawód a następnie wejść na rynek pracy, jako wykwalifikowany pracownik. Program obejmuje przedmioty ogólnokształcące i zawodowe.

W szkole branżowej istotną rolę odgrywa kształcenie praktyczne – w ciągu trzech lat nauki uczeń zrealizuje ponad 60% całego czasu przeznaczonego na kształcenie zawodowe. Praktyczna nauka zawodu odbywa się w warsztatach szkolnych, u pracodawców bądź w centrach kształcenia praktycznego.

Po ukończeniu szkoły branżowej uczeń uzyskuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, pod warunkiem, że zdał egzaminy potwierdzające kwalifikacje w danym zawodzie. Uzyskany dyplom umożliwia absolwentom podjęcie pracy w wyuczonym zawodzie.

Każdy zawód szkolnictwa zawodowego ma wyodrębnione kwalifikacje – ich liczba jest różna dla poszczególnych zawodów, np.:

– zawody z jedną kwalifikacją: sprzedawca, ogrodnik, cukiernik, kucharz, fryzjer, fotograf;

– zawody z dwoma kwalifikacjami: elektryk, monter sieci, instalacji i urządzeń sanitarnych, monter mechatronik, mechanik maszyn i urządzeń drogowych;

– zawód z trzema kwalifikacjami: monter zabudowy i robót wykończeniowych.

Absolwent szkoły branżowej zawodowej może kontynuować naukę w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych (już od drugiej klasy) bądź zdobywać dodatkowe kwalifikacje zawodowe poprzez udział w kwalifikacyjnych kursach zawodowych. Warto pamiętać, że ukończenie szkoły branżowej nie zamyka drogi do kontynuacji nauki na studiach wyższych.

Źródła informacji o szkołach ponadgimnazjalnych:

– strony internetowe szkół ponadgimnazjalnych, którymi jest zainteresowany uczeń,

– rodzina, znajomi,

– nauczyciele,

– doradcy zawodowi zatrudnieni w szkołach, instytucjach państwowych,

– tzw. poczta pantoflowa,

– spotkania z przedstawicielami szkół ponadgimnazjalnych,

– rankingi szkół ponadgimnazjalnych,

– akcje promocyjne szkół („Dni Otwarte”, „Targi Edukacji”),

– informatory, ulotki, broszury,

– media, prasa lokalna,

– strona kuratorium oświaty z danego województwa.